Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie

Aby lepiej chronić rodzinę przed przemocą wprowadzono w 2010 r. zmiany do ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Jej celem jest m.in.:

  • rozwój profilaktyki, jako formy działań zapobiegających zjawisku przemocy w rodzinie,
  • zmiana świadomości społeczeństwa w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie,
  • skuteczna ochrona ofiar przemocy w rodzinie, w tym w szczególności dzieci,
  • stworzenie mechanizmów ułatwiających izolację sprawców od ofiar,
  • zmianę postaw osób stosujących przemoc w rodzinie przez poddanie ich programom oddziaływań korekcyjno-edukacyjnych   

Zmiany w ustawie:

Zapewnienie bezpieczeństwa dzieciom

W razie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia dziecka w związku z przemocą w rodzinie, pracownik socjalny wykonujący obowiązki służbowe ma prawo odebrać dziecko z rodziny i umieścić je u innej niezamieszkującej wspólnie osoby najbliższej, w rodzinie zastępczej lub w ( do usunięcia – całodobowej)  placówce opiekuńczo-wychowawczej. Decyzję o odebraniu dziecka podejmują wspólnie: pracownik socjalny, funkcjonariusz Policji i pracownik ochrony zdrowia (lekarz, pielęgniarka, ratownik medyczny).

Przepisy prawa realizowane przez Policję

Policja wdrożyła „Procedury współpracy służby kuratorskiej oraz funkcjonariuszy Policji w stosunku do osób, wobec których wykonywane jest orzeczenie sądu w związku z popełnieniem czynów karalnych polegających na stosowaniu przemocy lub groźby bezprawnej”. W oparciu o nie dzielnicowi uzyskują wiedzę na temat osób skazanych za przemoc, w tym wobec najbliższych, zamieszkujących w ich rejonie działania, a kuratorzy informację na temat zachowywania się dozorowanych podopiecznych. 

Przepisy prawa realizowane przez powszechne jednostki organizacyjne prokuratury

Prokuratorzy stosują nowe instytucje zmierzające m.in. do zapewnienia bezpieczeństwa ofiarom przemocy w rodzinie oraz skuteczniejszego oddziaływania na sprawcę przemocy w rodzinie poprzez jego izolację. Ustawą dodano do Kodeksu postępowania karnego przepis  przewidujący środek zapobiegawczy w obecnej postaci nakazania oskarżonemu o przestępstwo popełnione z użyciem przemocy na szkodę osoby wspólnie zamieszkującej okresowe opuszczenie lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony ponownie popełni przestępstwo z użyciem przemocy wobec tej osoby, zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstwa groził. Środek ten stosuje się na okres nie dłuższy niż 3 miesiące. Jeżeli nie ustały przesłanki jego stosowania sąd pierwszej instancji właściwy do rozpoznania sprawy, na wniosek prokuratora, może przedłużyć jego stosowanie na dalsze okresy, nie dłuższe niż 3 miesiące. Dodatkowo w chwili obecnej istnieje możliwość zastosowania wobec sprawcy przemocy w rodzinie dozoru Policji wraz z zakazem m.in. kontaktowania się z pokrzywdzonym lub z innymi osobami, zakazem zbliżania się do określonych osób na wskazaną odległość, a także zakazem przebywania w określonych miejscach.

Postępowanie rozpoznawcze

Istnieją również instytucje mające na celu skuteczniejsze oddziaływanie na sprawcę przemocy poprzez jego izolację i właściwą reakcję na dalsze popełnianie przez niego czynów przemocowych w toku postępowania rozpoznawczego:

  • środki karne w postaci: nakazu okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, zakazu przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do pokrzywdzonego lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu;
  • środki probacyjne w postaci: powstrzymania się od kontaktowania się z pokrzywdzonym lub innymi osobami w określony sposób lub zbliżania się do pokrzywdzonego lub innych osób na wskazaną minimalną odległość oraz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym;
  • dodatkowe, osobne ujęcie uczestnictwa sprawcy w oddziaływaniach korekcyjno-edukacyjnych, jako sposobu wykonywania kary ograniczenia wolności.

Postępowanie wykonawcze

Nowymi instytucjami w zakresie postępowania wykonawczego są:

  • obligatoryjne zarządzenie wykonania kary wobec skazanego za przestępstwo popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej lub innej osoby małoletniej zamieszkujących wspólnie ze sprawcą dopuszczającego się ponownych zachowań przemocowych w okresie próby,
  • obligatoryjne odwołanie warunkowego zwolnienia wobec zwolnionego skazanego za przestępstwo popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej lub innej osoby małoletniej zamieszkujących wspólnie ze sprawcą dopuszczającego się ponownych zachowań przemocowych w okresie próby,
  • nowa procedura z udziałem kuratora sądowego, dotycząca wnioskowania do sądu o zarządzenie warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności

Środki izolacji sprawcy od osoby pokrzywdzonej w postępowaniu cywilnym

Wprowadzono nowe instytucje prawne służące wzmocnieniu ochrony osób pokrzywdzonych przemocą, (jeżeli członek rodziny wspólnie zajmujący mieszkanie, swoim zachowaniem polegającym na stosowaniu przemocy w rodzinie czyni szczególnie uciążliwym wspólne zamieszkiwanie, osoba dotknięta przemocą może żądać, aby sąd zobowiązał go do opuszczenia mieszkania).

Dodatkowe działania:

W 2013 wprowadzono ściganie przestępstwa zgwałcenia z urzędu, nie na wniosek i chroniąca ofiarę przestępstwa seksualnego, co do zasady,  jednorazowym przesłuchaniem przez sąd w przyjaznym pokoju przesłuchań.

Informator dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie

W informatorze można znaleźć opis pierwszych kroków dla zapewnienia sobie i swoim najbliższym bezpieczeństwa, informacje dotyczące znowelizowanej procedury Niebieskiej Karty, opis podstawowych uprawnień osoby doznającej przemocy w postępowaniu karnym (przed Policją, prokuratorem oraz sądem), w postępowaniu rodzinnym w zakresie opieki nad dziećmi oraz sprawami między małżonkami (przed sądem), w postępowaniu cywilnym (przed sądem), czy też opis uprawnień w zakresie pomocy społecznej.

W informatorze znajdują się też wzory podstawowych pism, przydatnych osobie dotkniętej przemocą w rodzinie.

Informator dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie można pobrać ze strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości

Ostatnia aktualizacja: