Jesteś tutaj

Rodzice adopcyjni

Czy korzystając z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego i dodatkowego urlopu na takich warunkach, a po nich z urlopu rodzicielskiego straci się prawo do urlopu wypoczynkowego?

Nie, korzystanie z tych urlopów w żaden sposób nie ogranicza i nie będzie ograniczać prawa do urlopu wypoczynkowego.

Czy można wykorzystać urlop wypoczynkowy bezpośrednio po urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego? A po urlopie rodzicielskim?

Tak, na wniosek pracownika, pracodawca jest zobowiązany udzielić mu urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po podstawowym urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego, a także bezpośrednio po dodatkowym urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego. 

Taki obowiązek pracodawca ma także w przypadku nowego urlopu rodzicielskiego.

Czy urlop rodzicielski można wykorzystywać w dniach, czy tylko w tygodniach?

Urlop rodzicielski można wykorzystywać w tygodniach, przy czym minimalny wymiar jednej jego części nie może być krótszy niż 8 tygodni.

Czy w myśl nowych przepisów przyszli rodzice adopcyjni mogą dzielić się dodatkowym urlopem na warunkach urlopu macierzyńskiego? 

Tak mogą, na tych samych zasadach jak w przypadku dodatkowego urlopu macierzyńskiego przysługującego biologicznym rodzicom dziecka.
Dodatkowy urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego można wykorzystać jednorazowo lub w dwóch następujących bezpośrednio po sobie częściach, w wymiarze tygodnia lub jego wielokrotności. Obie części może wykorzystać jeden przyszły rodzic adopcyjny lub oboje rodzice mogą się nimi podzielić.

Czy przyszłym rodzicom adopcyjnym i zastępczym przysługuje jakaś forma urlopu z tytułu przyjęcia dziecka na wychowanie? 

Tak, przyszli rodzice adopcyjni będący pracownikami, którzy przyjęli dziecko na wychowanie, a także ci, którzy przyjęli dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza mają prawo do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego i dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, jednak nie dłużej niż do ukończenia przez to dziecko 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego – 10 roku życia.
Od 17 czerwca 2013 r. mogą skorzystać również z nowego urlopu rodzicielskiego.

Komu przysługuje urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz dodatkowy urlop na takich warunkach?

Urlopy takie przysługują przyszłemu rodzicowi adopcyjnemu, czyli takiemu, który przyjął dziecko na wychowanie i wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia tego dziecka lub też osobie, która przyjęła dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza, za wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej. 

Czy przyszli rodzice adopcyjni mogą dzielić  się opieką nad dzieckiem na urlopie rodzicielskim, a jeśli tak, to na jakich zasadach?

Tak mogą, na tych samych zasadach, co rodzice sprawujący opiekę nad swoim biologicznym dzieckiem.  
Pełny wymiar nowego urlopu rodzicielskiego wynosi 26 tygodni.
Można wykorzystać go w całości na raz lub podzielić między rodziców na części, następujące bezpośrednio po sobie, nie więcej jednak niż trzy i nie krótsze niż 8 tygodni każda.

Czy na urlopie rodzicielskim przyszli rodzice adopcyjni będą mogli „przeplatać się” opieką nad dzieckiem, tak żeby np. najpierw zajmował się nim pierwszy z rodziców, potem drugi, a potem znowu pierwszy z nich? 

Tak, będą mogli.
Należy tylko pamiętać, że nowy urlop rodzicielski będzie można wykorzystać maksymalnie w trzech częściach, następujących bezpośrednio po sobie i nie krótszych niż 8 tygodni.

Czy oboje z przyszłych rodziców adopcyjnych będą mogli korzystać z urlopu rodzicielskiego w tym samym czasie? 

Tak, nowe przepisy przewidują taką możliwość.
Łączny wymiar urlopu rodzicielskiego w takim przypadku nie będzie mógł przekroczyć 26 tygodni, co oznacza, że w tym samym czasie oboje rodzice będą mogli korzystać z takiego urlopu maksymalnie 13 tygodni (13 tygodni urlopu rodzicielskiego pierwszego rodzica i 13 tygodni urlopu drugiego rodzica daje łącznie 26 tygodni).

Czy drugi z przyszłych rodziców adopcyjnych może korzystać z części urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, a jeśli tak, to na jakich zasadach? 

Tak może, na tych samych zasadach, co ojciec wychowujący dziecko w  przypadku dzielenia się urlopem macierzyńskim z matką dziecka korzystającą z takiego urlopu.
W przypadku przyszłych rodziców adopcyjnych, jak również zastępczych, pierwszy z rodziców po wykorzystaniu 14 tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego może zrezygnować z pozostałej jego części, pod warunkiem wykorzystania tej części przez drugiego z nich. 
Drugi rodzic może też np. przejąć część urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego udzielonego pierwszemu rodzicowi w przypadku, gdy ten wymagać będzie hospitalizacji, ale jest to możliwe dopiero po upływie 8 tygodni tego urlopu.   

Czy można pracować w trakcie urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego? A w trakcie urlopu rodzicielskiego?  

Tak, ale dopiero w trakcie dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, u pracodawcy udzielającego tego urlopu i w wymiarze
nie przekraczającym ½ etatu. 
Nowe przepisy zachowują możliwość łączenia dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego z pracą również w wymiarze nie przekraczającym ½ etatu i u pracodawcy udzielającego takiego urlopu. Na tych samych zasadach będzie możliwe podejmowanie pracy w trakcie urlopu rodzicielskiego. 

Czy za czas, który spędzi się na urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego, dodatkowym urlopie na takich warunkach oraz urlopie rodzicielskim przysługuje urlop wypoczynkowy? Jeśli tak, to w jakim wymiarze?

Tak, okres korzystania z tych urlopów jest traktowany jako czas zatrudnienia, a co za tym idzie jest również wliczany do całości okresu zatrudnienia i przysługuje za niego urlop wypoczynkowy na normalnych zasadach.

Czy w trakcie urlopu rodzicielskiego będzie można pracować na niepełny etat, a jeżeli tak, to w jakim wymiarze? 

Tak, nowe przepisy przewidują możliwość łączenia urlopu rodzicielskiego z pracą w wymiarze nie przekraczającym ½ etatu u pracodawcy udzielającego takiego urlopu. Pracodawca będzie zobowiązany uwzględnić wniosek pracownika w tej sprawie i udzielić mu urlopu na pozostałą część wymiaru czasu pracy, chyba że nie będzie to możliwe ze względu na organizację lub rodzaj wykonywanej przez niego pracy. W takim przypadku będzie zobligowany poinformować pracownika na piśmie o przyczynie odmowy uwzględnienia jego wniosku. 

Jaki jest wymiar urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego?

W przypadku przyjęcia na wychowanie jednego dziecka urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego wynosi 20 tygodni, w przypadku jednoczesnego przyjęcia dwojga dzieci – 31 tygodni, trojga – 33 tygodnie, czworga – 35 tygodni, pięciorga i większej liczby dzieci – 37 tygodni, jednak nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - 10 roku życia.  
Natomiast w sytuacji, gdy dziecko w chwili przyjęcia na wychowanie ma już prawie 7 lub 10 lat  (i w związku z tym nie będzie możliwe wykorzystanie pełnego wymiaru urlopu do ukończenia przez nie 7 lub 10 roku życia), przysługuje prawo do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w wymiarze 9 tygodni. 

Jak to wygląda w praktyce?

Jeśli na przykład przyjęcie na wychowanie dziecka nastąpiło 4 tygodnie przed ukończeniem przez nie 7 roku życia, wówczas 4 tygodnie urlopu wykorzystuje się do dnia jego siódmych urodzin, a pozostałe 5 – już po przekroczeniu tej granicy wieku. 

W jakim przypadku będzie można pobierać zasiłek macierzyński w wysokości 80%? 

Zasiłek w takiej wysokości będzie przysługiwać, jeśli nie później niż 14 dni po przyjęciu dziecka na wychowanie lub po przyjęciu dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza, zadeklaruje się chęć wykorzystania wszystkich 52 tygodni urlopu przysługującego w takiej sytuacji.

Jak się o niego ubiegać?

Nie później niż 14 dni dni po przyjęciu dziecka na wychowanie lub po przyjęciu dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza, należy złożyć pisemny wniosek do pracodawcy o udzielenie bezpośrednio po urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze, a bezpośrednio po nim, urlopu rodzicielskiego, również w pełnym wymiarze.

Czy staż pracy albo jej wymiar (np. ¼, ½ etatu) będą mieć wpływ na długość urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego?

Nie.
Staż pracy i wymiar zatrudnienia nie mają wpływu
na długość urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. 

Czy w trakcie urlopu rodzicielskiego będzie można pracować na umowę zlecenie lub umowę o dzieło? 

Tak można, nowe przepisy nie przewidują ograniczeń w podejmowaniu w trakcie urlopu rodzicielskiego pracy na innej podstawie niż umowa o pracę (np. na umowę o dzieło lub umowę zlecenie).

Kiedy przysługiwać będzie zasiłek macierzyński w wysokości 80 %, a kiedy w wysokości 100 i 60 % i od czego ta wysokość będzie zależeć?

Wysokość otrzymywanego zasiłku macierzyńskiego będzie zależeć od wyboru ścieżki uzyskiwania urlopów związanych z przyjęciem na wychowanie dziecka.
Nowe przepisy przewidują dwa rozwiązania: 
W przypadku złożenia, nie później niż 14 dni po przyjęciu dziecka na wychowanie lub po przyjęciu dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza, wniosku do pracodawcy o udzielenie bezpośrednio po urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze, a bezpośrednio po nim, urlopu rodzicielskiego, również w pełnym wymiarze - wówczas przez cały ten czas zasiłek będzie wynosił 80 %. 
W przypadku gdy takiego wniosku się nie złoży, wysokość zasiłku będzie wynosić 100 % za okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz 60 % za okres urlopu rodzicielskiego. 

Jaki jest obecny wymiar dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, a jaki będzie po 17 czerwca 2013 r.? 

W przypadku przyjęcia na wychowanie jednego dziecka urlop ten wynosi
do 4 tygodni, w przypadku jednoczesnego przyjęcia dwojga i większej liczby dzieci – do 6 tygodni, jednak nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 7 roku życia (a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego – 10 roku życia) oraz do 2 tygodni w sytuacji, gdy dziecko w chwili przyjęcia na wychowanie ma prawie 7 lub 10 lat i w związku z tym nie będzie możliwe wykorzystanie pełnego wymiaru dodatkowego urlopu do ukończenia przez nie 7 lub 10 roku życia. 
Natomiast od 17 czerwca 2013 r. urlop ten będzie wynosił odpowiednio:
do 6 tygodni, do 8 tygodni i do 3 tygodni.

Czy przyszli rodzice adopcyjni mogą skorzystać z nowego urlopu rodzicielskiego, a jeśli tak, to od kiedy i w jaki sposób? Jaki będzie wymiar tego urlopu? 

Tak, od dnia 17 czerwca 2013 r. przyszli rodzice adopcyjni, jak również zastępczy mogą korzystać z nowego urlopu rodzicielskiego w wymiarze do 26 tygodni, niezależnie od liczby dzieci przyjętych na wychowanie.
Urlop ten przysługuje bezpośrednio po wykorzystaniu dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze.

Czy jest określony wiek dziecka, do ukończenia którego będzie przysługiwać prawo do takiego urlopu? 

Wiek dziecka przyjętego na wychowanie nie ma w tym przypadku znaczenia, ważne jest zachowanie zasady ciągłości urlopów. W przypadku przyszłych rodziców adopcyjnych, jak również zastępczych urlop rodzicielski będzie przysługiwać bezpośrednio po wykorzystaniu dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze, przypadającego również bezpośrednio po urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego.    

Czy pracownik, który przyjął dziecko na wychowanie ma prawo do urlopu ojcowskiego?  

Tak, jednak nie dłużej niż do upływu 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia orzeczenia o adopcji oraz do czasu ukończenia przez dziecko 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego – 10 roku życia.  

Kiedy nowa ustawa weszła w życie i kogo dotyczy? 

Ustawa weszła w życie 17 czerwca 2013 r. i dotyczy pracowników, których dzieci urodziły się lub urodzą poczynając od tego dnia (albo począwszy od tego dnia zostały lub zostaną przyjęte na wychowanie) oraz którzy w tym dniu przebywali na podstawowym lub dodatkowym urlopie macierzyńskim (urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego lub dodatkowym urlopie na takich warunkach) udzielonych na zasadach obowiązujących przed 17 czerwca 2013 r.

Ponadto dotyczy pracowników, których dzieci urodziły się po 31 grudnia 2012 r. (lub zostały po tym dniu przyjęte na wychowanie), a którzy do dnia 16 czerwca 2013 r. włącznie skończyli już korzystać z dodatkowego urlopu macierzyńskiego (lub dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego).

Czy wykorzystanie przed wejściem w życie nowej ustawy urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego i dodatkowego urlopu na takich warunkach wyklucza możliwość ubiegania się o urlop rodzicielski od dnia 17 czerwca 2013 r.? 

Tak. Jednak w przypadku gdy dziecko zostało przyjęte na wychowanie po 31 grudnia 2012 r. będzie można ubiegać się o urlop rodzicielski, pomimo wykorzystania przed dniem 17 czerwca 2013 r. urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego i dodatkowego urlopu na takich warunkach, jeżeli przed tym dniem pracownik, który przyjął je na wychowanie nie wykorzystał dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w pełnym przysługującym mu wymiarze i zakończył korzystanie z uprawnień rodzicielskich (co oznacza, że w dniu 17 czerwca 2013 r. już pracuje albo jest np. na urlopie wypoczynkowym).

W jakich przypadkach, pomimo wykorzystania przed wejściem w życie nowej ustawy urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego i dodatkowego urlopu na takich warunkach, będzie można ubiegać się o urlop rodzicielski od dnia 17 czerwca 2013 r.?

Jeśli dziecko przyjęto na wychowanie po 31 grudnia 2012 r., to pomimo wykorzystania przed dniem 17 czerwca 2013 r. urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego i dodatkowego urlop na takich warunkach będzie można ubiegać się o urlop rodzicielski, jeżeli przed dniem 17 czerwca 2013 r. pracownik, który przyjął to dziecko na wychowanie nie wykorzystał dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w pełnym przysługującym mu wymiarze i zakończył korzystanie z uprawnień rodzicielskich (co oznacza, że w dniu 17 czerwca 2013 r. już pracuje albo jest np. na urlopie wypoczynkowym).

Co trzeba zrobić, żeby w takich przypadkach móc skorzystać z nowych uprawnień?

Nie później niż w ciągu 7 dni licząc od 17 czerwca 2013 r. (czyli najpóźniej 24 czerwca 2013 r.) należy złożyć pisemny wniosek o dodatkowy urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego w uzupełniającym wymiarze. Sam urlop natomiast musi zostać udzielony pracownikowi przez pracodawcę nie później niż w ciągu kolejnych 7 dni (czyli najpóźniej 1 lipca 2013 r.). Bezpośrednio po nim będzie można skorzystać z urlopu rodzicielskiego również na pisemny wniosek złożony najpóźniej ostatniego dnia korzystania z dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w uzupełniającym wymiarze.

Oto przykład:

Załóżmy, że jeden z przyszłych rodziców adopcyjnych dziecka (przyjętego na wychowanie na początku stycznia 2013 r.), wykorzystał 14 z 20 tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, natomiast pozostałe 6 tygodni tego urlopu oraz 1 tydzień z przysługujących 4 tygodni dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego wykorzystał drugi rodzic. W takiej sytuacji, poczynając od 17 czerwca 2013 r., jeden albo drugi rodzic dziecka może wystąpić o dodatkowy urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego w uzupełniającym wymiarze w wysokości różnicy między nowym wymiarem dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego (wynoszącym 6 tygodni w przypadku przyjęcia na wychowanie jednego dziecka) a wymiarem urlopu już wykorzystanym, a zatem w tym konkretnym przykładzie przysługiwać będzie jeszcze 5 tygodni urlopu uzupełniającego.

Czy dodatkowy urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego w uzupełniającym wymiarze będzie przysługiwał również pracownikowi, który przyjął dziecko na wychowanie po 31 grudnia 2012 r., skorzystał z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego a bezpośrednio po nim z niepełnego wymiaru dodatkowego urlopu na takich warunkach i w dniu wejścia w życie nowej ustawy, czyli 17 czerwca 2013 r. nie korzysta z żadnego urlopu związanego z uprawnieniami rodzicielskimi?

Tak, będzie przysługiwał. Pracownik będzie mógł ubiegać się o taki urlop, składając wniosek nie później niż w ciągu 7 dni licząc od 17 czerwca 2013 r. (czyli najpóźniej 24 czerwca 2013 r.).

Oto przykład:

Załóżmy, że jeden z przyszłych rodziców adopcyjnych dziecka (przyjętego
na wychowanie na początku stycznia 2013 r.), wykorzystał 14 z 20 tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, natomiast pozostałe 6 tygodni tego urlopu oraz 1 tydzień z przysługujących 4 tygodni dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego wykorzystał drugi rodzic.
W takiej sytuacji, poczynając od 17 czerwca 2013 r., jeden albo drugi rodzic dziecka może wystąpić o dodatkowy urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego w uzupełniającym wymiarze w wysokości różnicy między nowym wymiarem dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego (wynoszącym 6 tygodni w przypadku przyjęcia na wychowanie jednego dziecka) a wymiarem urlopu już wykorzystanym, a zatem w tym konkretnym przykładzie przysługiwać będzie jeszcze 5 tygodni urlopu uzupełniającego.

Jaki jest pełny wymiar urlopu rodzicielskiego? Czy trzeba go wykorzystać od razu w całości, czy  można wykorzystać go również w częściach, a jeśli tak, to w ilu i czy muszą one być one równe?

Pełny wymiar nowego urlopu rodzicielskiego wynosi 26 tygodni.
Można wykorzystać go w całości na raz lub podzielić na części, następujące bezpośrednio po sobie, nie więcej jednak niż trzy i nie krótsze niż 8 tygodni każda. Części te zatem nie muszą być równe..

Jaka jest różnica między urlopem rodzicielskim a wychowawczym?

Podstawowe różnice między nowym urlopem rodzicielskim a urlopem wychowawczym dotyczą odpłatności za te urlopy oraz czasu i sposobu ich wykorzystywania.
Urlop rodzicielski jest urlopem płatnym, w trakcie którego będzie przysługiwać prawo do zasiłku macierzyńskiego w wysokości 80 % lub 60 %,
urlop wychowawczy - urlopem bezpłatnym.
Czas wykorzystywania urlopu rodzicielskiego został ściśle określony:
urlop ten, w przypadku przyszłych rodziców adopcyjnych i zastępczych musi następować bezpośrednio po skorzystaniu z dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze.
Natomiast urlop wychowawczy można wykorzystywać w dowolnym terminie od narodzin dziecka do ukończenia przez nie 4 roku życia (od 17 czerwca 2013 r. - 5 roku życia). 
Urlop rodzicielski w wymiarze do 26 tygodni będzie można wykorzystać maksymalnie w trzech częściach, następujących bezpośrednio po sobie i nie krótszych niż 8 tygodni.
Urlop wychowawczy w wymiarze do 3 lat - w czterech częściach, dowolnej długości, pomiędzy którymi mogą wystąpić przerwy.